در طول تاریخ، همیشه از صحبت کردن مستقیم در مورد دو تابو پرهیز شده است: سکس و مرگ. هر دو انگاره های هولناکی برمی انگیزانند که یا باید از صحبت در مورد آنها پرهیز کرد، و یا از “حُسن تعبیر”* برای ارجاع بدانها استفاده کرد.

بخشی از حرکتهای پیشرو اجتماعی یا هنری در چند دوره ی مختلف، فرار از سلطه ی آن بخش از شناخت بشری بودند که قواعد مفصل بندی اجزای کلام را درونی می کنند؛ یعنی آن جاهایی که می بایست از حس تعبیر مناسب برای اشاره به مرگ یا سکس استفاده کرد.

دو یا سه دهه است که چرخشی گفتمانی در حال شکل گیری است. ایدز و امثال آن، پیوند مرگ و سکس بودند در میان بازوهای ما بر روی تخت خواب مان. چنین مواجهه هولناکی با “امر واقعیِ مگو”، خدشه ای به نظم نمادینِ حافظِ تابوها وارد کرد. دولت، رسانه ها از سکس و مرگ “بیشتر” سخن گفتند. هنرمندان پیشتر آغاز کرده بودند. یاقته های علمی نیز بسیار کمک کرد.

حالا، نه سکس و نه مرگ آنچنان نیازمند “حسن تعبیر” برای مورد ارجاع واقع شدن نیستند. با این همه، یک تابوی بسیار خطرناک شکل گرفته است. “نژادپرستی” یا “مسائل نژادی” به طور کلی تابوی این روزها شده اند و برای مورد اشاره قرار گرفتن نیازمند “حسن تعبیر” اند. بخشی از تربیتِ مدرسه محور (تمام برنامه های رسمی آموزشی توسط والدین، مدرسه و دولت**) بخصوص در غرب متمرکز است بر توجیه اینکه ” نژادپرستی بد است.” با این همه، این تمام آموزشی نیست که ما می بینیم. سوژه ی اجتماعی شدن ما و فرایندهای شناختی ذیل گفتمانی رخ می دهد که مسائل نژادی را متمایز و ضرورت یک سیاق کلام متفاوت را درونی می کند.

من بطور خاص در برلین چنین استفاده ای از حسن تعبیر را دیدم. شهری که مملو از مهاجر است. به زعم برخی بسیاری از مشکلات هم از ناحیه مهاجرین است. اما برای سخن گفتن در این باره چنین جملاتی را می شنوید: “من با عربها مشکلی ندارم اما عربهای کثیفی اینجا زندگی می کنند.” یا “مومشکی ها کاملاً برایم محترم هستند، اما من از مومشکی های مهاجر به اینجا خوشم نمیاد”. یا در آمریکا، در حالیکه برخی رسانه ها یا نخبگان نقش سیاهان در بزهکاری را برجسته می کنند اما سیاهان با کلامات مناسبی مورد خطاب قرار می گیرند، مثلاً بجای اینکه رک بگویند “کاکاسیاها مملکت رو به گه کشیده اند”، گزارش می دهند “یک آفریقایی-آمریکایی دیگر بر روی پلیس تیراندازی کرد”.

در ایران البته هنوز چندان نیازی به پیگیری حسن تعابیر مورد استفاده پیرامون تابوی مسائل نژادی نیست که دولت علیه یهودیان و غربی ها و … راحت موضع گیری می کند و مردم در مورد افغان ها و عربها.

racism-just-in-case

*euphemism

**schooling

Advertisements